Thứ Ba, 17 tháng 11, 2009

MỘT CHÚT GÌ ĐỂ NHỚ...

Ngày anh đi xa, rất nhiều bạn bè lưu luyến tiễn đưa... nhưng hơn hết vẫn là những dòng chữ để lại như một kỷ niệm sau cùng để nhớ về anh. Đọc Trần Thuỳ Mai để biết: "...Nha Trang là biển, mà anh cũng như biển vậy, khắc nghiệt mà bao dung, làm cho người ta sợ mà cũng làm cho người ta quý mến thật nhiều " và một Đoàn Tú Anh: "không thể quên, không thể không biết ơn một ai đó đã làm được một điều gì đó tốt đẹp cho mình,…"

ANH THẾ VŨ

TRẦN THÙY MAI

Khi còn đi học, tôi đã biết danh Thế Vũ là một trong những tác giả của dòng văn học phản kháng miền Nam với truyện ngắn nổi tiếng thời ấy của anh: Những vòng hoa ngụy tín. Năm 1987, anh ra Huế dự lễ ra mắt Hội Văn nghệ Huế. Năm 1988, anh cùng với các anh Giang Nam, Phan Tứ, Bùi Minh Quốc tổ chức Hội thảo Văn xuôi miền Trung tại Đà Lạt. Trong hội thảo đó có rất nhiều anh chị em trẻ: Ngô Thị Kim Cúc, Phạm Xuân Nguyên, Phạm Phú Phong, Văn Công Hùng, Thu Loan, Phạm Dũng, Mai Sơn... Chúng tôi từ nhiều miền đến, để đến Đà Lạt thường phải ghé lại Nha Trang. Từ đó, chúng tôi được biết một chỗ lưu trú luôn rộng lòng đón nhận: Hội Văn nghệ Nha Trang.

Tôi còn nhớ hình ảnh ngôi nhà hai tầng ở đường Lý Tự Trọng ngày đó, nơi tầng một là chỗ làm việc của Hội, phía sau là chỗ gia đình anh Thế Vũ ở, trên lầu là nơi dành cho anh em văn nghệ vãng lai tá túc. Trước cổng, tiệm cà phê của anh Lê Ký Thương buổi sáng lúc nào cũng rộn rịp khách khứa đông vui. Cuối thập niên 80, dù đất nước đã mở cửa nhưng kinh tế vẫn còn khó khăn lắm. Anh em văn nghệ đa số là nghèo, lại hay lãng du, đi đây đi đó thường phải nhờ vả tá túc nhau. Hội Văn nghệ Nha Trang và "đại ca" Thế Vũ lúc đó quả là một cánh tay giúp đỡ đầy tình nghĩa đối với anh em làng văn trên đường sáng tác.

Có thể nói Thế Vũ là một người đặc biệt, với tính cách chẳng giống một ai. Khuôn mặt anh lúc nào cũng có vẻ lầm lì, lầm lì cả những lúc chiều về thong thả anh bế cậu con út (lúc đó chừng một, hai tuổi) đi dạo trước sân nhà. Tiếp xúc với anh, người không biết tính dễ đâm ra rụt rè, e ngại vì cái vẻ khó đăm đăm kia... Phạm Phú Phong đã có lần trêu Thế Vũ: "Mỗi ngày vợ ông ấy phát cho ba cái phiếu cười thôi, hôm nay cười hết phiếu rồi nên không mở miệng được nữa".

Con người có vẻ rất "khó chơi" kia lại là người tốt bụng ít có trên đời. Và cái bề ngoài xem ra mộc mạc, chất phác ấy lại ẩn chứa cảm quan văn chương rất tinh tế. Viết đến đây tôi nhớ tới tờ tạp chí Văn Nghệ Nha Trang mà thời ấy anh là người phụ trách. Trên tờ báo in typo giản dị ấy, tôi đã đọc được những tác phẩm của Phạm Dũng, Ái Duy, Dương Trần, Quý Thể... Có người giờ đây đã là những tác giả quen thuộc với bạn đọc cả nước, có người từ lâu không còn viết nữa, nhưng những trang viết của họ trên Văn Nghệ Nha Trang ngày ấy đã để lại cho tôi những ấn tượng khó quên...

Năm 1991, Tạp chí Văn Nghệ Nha Trang không còn nữa. Kể từ đó tôi không còn dịp nào quay lại ngôi nhà ở đường Lý Tự Trọng, ngôi nhà nhìn ra biển khơi, từng là "Hội quán" của anh em văn nghệ miền Trung. Anh Thế Vũ cũng vào Nam làm với Báo Thanh Niên... Bẵng đi một thời gian khá lâu, tôi bỗng nghe điện thoại của anh, giục tôi viết truyện ngắn... Anh bảo tôi: Chăm chỉ viết cho quen tay, bỏ lâu sẽ tắt mạch, sinh lười. Phần lớn chính nhờ sự thúc giục thường xuyên của anh mà tôi trở thành một cây bút truyện ngắn viết khá đều đặn. Dù có bận gì đi nữa, mở hộp thư email ra thấy tên Thế Vũ với dòng subject "Xin chào !" là phải lo ngồi vào bàn, hí hoáy viết...

Rồi anh lâm bệnh nằm viện. Khi ra viện, anh vẫn tiếp tục phụ trách hai mục Truyện ngắn và Nhàn đàm. Vẫn những cuộc điện thoại giục bài... Có dịp vào thành phố, tôi đến thăm anh mấy lần, nghe giọng nói anh đã run, vẫn khuôn mặt đã hết phiếu cười, vẫn tấm lòng mộc mạc...

Về lại Huế, thỉnh thoảng tôi còn nhận được mail của anh cho biết sức khỏe sút nhiều, khó ngủ, mỗi lần lên tòa soạn thì phải nhờ chị Thế Vũ chở đi...

Lần cuối đến thăm anh trong căn hộ ở chung cư Thanh Niên ở Bàu Cát, tôi mừng thấy anh có vẻ tươi tỉnh, không gầy, giọng nói cũng rõ ràng... Không ngờ, mấy tháng sau, anh Thái Ngọc San gọi điện cho tôi báo tin anh đã qua đời.

Anh Thế Vũ và anh Thái Ngọc San là hai người anh mà tôi luôn quý trọng. Cả hai anh đều đấu tranh trong phong trào đô thị miền Nam trước đây, cùng có những ngày rất gian khổ trong thời chiến tranh, cùng là những nhà báo ngay thẳng và khẳng khái, cùng gặp khó khăn, cùng vào đầu quân ở Báo Thanh Niên... Điều tôi không ngờ là trong hai năm liên tiếp mà anh Thế Vũ và anh Thái Ngọc San lần lượt rủ nhau đi, để lại cho bằng hữu bao nhiêu nỗi tiếc thương vô hạn!

Bây giờ, nghĩ về anh, tôi lại nhớ đến "đại ca" Thế Vũ của Hội Văn nghệ Nha Trang năm nào. Anh đã vào Sài Gòn từ lâu rồi, nhưng trong tâm khảm tôi, hình ảnh anh luôn gắn liền với Nha Trang, và mỗi lần đi qua Nha Trang, tôi không thể quên cái không khí "tứ hải giai huynh đệ" mà anh đã gây dựng nên ngày ấy. Có lẽ vì Nha Trang là biển, mà anh cũng như biển vậy, khắc nghiệt mà bao dung, làm cho người ta sợ mà cũng làm cho người ta quý mến thật nhiều. Xin thắp một nén tâm hương tưởng niệm những gì tốt đẹp mà anh đã làm lúc sống, những gì đã để lại ấn tượng đẹp khó quên trong lòng anh em bè bạn, bây giờ và mãi mãi...

T.T.M

Về một người anh đã đi xa...

ĐOÀN TÚ ANH

Vào khoảng năm 92, mình viết thơ, truyện ngắn cộng tác với các tập san tuổi mới lớn như Áo Trắng, Mực Tím, Hoa Học Trò và Tạp chí Tuổi Xanh. Chị Kiều Kim Loan lúc đó là biên tập của NXB CAND, phụ trách thêm bài vở cho Tạp chí Tuổi Xanh, rất thường xuyên liên lạc và viết thư khuyến khích mình “sáng tác”. Một lần, vào khoảng cuối năm 94, mình có gởi chị một cái truyện ngắn, chị viết thư báo rằng truyện ngắn này “người lớn” lắm, chị đã chuyển nó sang anh Thế Vũ Báo Thanh Niên, chờ tin nhé, chị hy vọng là nó sẽ được đăng.

Cái truyện ngắn đó đăng ngay sau đó trên Báo Thanh Niên vào tháng Giêng năm 1995. Một con bé nhà quê, còn đang học phổ thông đã có truyện ngắn đăng ở Thanh Niên thật quá sức tưởng tượng đối với mình. Bất ngờ hơn là anh Thế Vũ gởi báo có đăng cái truyện cho mình theo địa chỉ trường, nhắn nhủ thêm mấy dòng đại ý rằng hãy tiếp tục viết và gởi vào cho anh, anh sẽ góp ý thêm, đừng lo lắng… Hồi đó, thật cũng không ngờ một người quan trọng như vậy mà viết thư khuyến khích việc viết lách của một con bé nhà quê như mình.

Tò mò hỏi thêm chị KLoan về anh Thế Vũ, chị nói ngắn gọn, đại khái rằng “ảnh là đồng hương của em đó, chị ít tiếp xúc vì ảnh có vẻ hơi khó nhưng là người chịu khó tìm tòi và phát hiện các cây bút trẻ.”

Sau truyện ngắn đầu tiên được đăng ở Thanh Niên, mình bắt đầu viết có mục đích và “trách nhiệm” hơn; “sự kiện” này giống như một cột mốc đánh dấu sự “trưởng thành” của mình trên trang viết! Mình có thể viết miệt mài và đầy say mê ở thời điểm đó, một phần nhờ “đòn bẩy” là những lời động viên của anh và chị K.Loan.

Hè năm 1996, vào Sài Gòn thi Đại học, anh Thế Vũ là người mà mình nhất định phải “diện kiến” trong chuyến đi này. Thi ĐH xong, chị K.Loan chở mình đến tòa soạn Thanh Niên gặp anh. Tòa soạn lúc đó chưa xây, cũ và chật chội. Anh tiếp hai chị em ở khu vực phía sau tòa soạn, ngay gần chỗ phát nhuận bút. Anh dẫn mình vào tận phòng tài vụ, cho mình ký nhận nhuận bút cái truyện đăng vào khoảng tháng 4, 5 gì đó mà tòa soạn chưa kịp gởi qua đường bưu điện. Anh hỏi thăm việc thi cử, chỉ lúng búng trả lời anh là “Cũng được!”. Ấn tượng ban đầu về anh khác xa những gì mình hình dung; trông anh khắc khổ quá, nét mặt thì khó đăm đăm, thật lòng là mình rất… khớp!

Đậu ĐH, vào Sài Gòn, thu xếp cuộc sống ổn thỏa lại bắt đầu viết, và gặp anh thường xuyên hơn; nói thường xuyên là vì lần nào đến Thanh Niên lãnh nhuận bút hoặc gởi bài là gặp anh một chút. Nhớ lần gặp thứ 2, anh không hề ngạc nhiên khi mình thông báo rằng em vào SG học rồi, anh bảo ngắn gọn: “Anh có đọc thấy tên em trong danh sách trúng tuyển đăng trên báo. Điểm cũng cao đó, có học bổng không?”, rồi anh bảo thêm: “Có khó khăn gì, bảo anh, đừng ngại”.

Trong mắt anh, mình như một đứa em gái ở quê ra hơn là một … “cây bút trẻ” mà anh đã đăng cho mấy cái sáng tác!

Sau đó, anh mua được một căn hộ ở CC Thanh Niên (Bàu Cát); anh bảo đến nhà anh đi, cho biết, cũng nợ bạn bè nhiều em ạ. Nghe anh bảo, mình ngỡ ngàng, vì không ngờ cuộc sống anh khó khăn hơn là mình tưởng.

Cùng T. đến nhà anh vào một buổi xế chiều cuối tuần, còn nhớ như in chị Hà mang ra mấy ly coca cho 2 đứa, cho anh là ly caphê đen đặc (anh giải thích là anh quen uống loại này, nhà lúc nào cũng pha để sẵn trong tủ lạnh). Anh dẫn hai đứa đi “tham quan” nhà, lúc đó nhà còn trống trơn, chưa sắm sửa gì, chỉ có ban-công sau nhà gió lồng lộng. Lần đó, rón rén bảo anh là chị Hà xinh. Anh cười cười (hiếm hoi lắm), xinh đấy à, ừ thì trông bả cũng được… Chỉ bất ngờ bắt được niềm hạnh phúc thoáng qua của một người đàn ông hiếm khi bộc lộ niềm vui và cảm xúc …

Đầu năm 1998, chuẩn bị tìm chỗ thực tập, anh bảo gởi đơn và tập hợp những bài viết lại cho anh, anh xin cho vào thực tập ở Ban Văn Nghệ. Lúc này, anh đã chuyển lên Ban Thư ký tòa soạn và Thanh Niên đang “tá túc” chỗ doanh trại Quân đội chờ về nhà mới. Đợt đó, có nhiều bạn bè xin vào thực tập ở Thanh Niên nhưng tòa soạn nhận chỉ vài người, trong đó có mình. Anh N.V là Trưởng ban VN, Anh L.N.T là phó ban, chị S.C (hiện nay đang nổi đình đám với phim Nữ bác sĩ) là PV chuyên trách mảng điện ảnh, anh H.N mới về khoảng nửa năm còn chị P.T.N thì mới gia nhập ban Văn nghệ chưa đầy 2 tháng… Vào tòa soạn rồi, mới biết rằng cánh phóng viên hầu hết đều ngán anh, vì anh khó lắm!

Sau thời gian thực tập, vẫn tiếp tục ở lại Ban Văn Nghệ, nhưng sau đó mình quyết định ra đi vì nhiều lý do. Anh không ý kiến gì, nhưng mà lòng thì cảm thấy rất có lỗi với anh, vì cảm giác như mình đã để vuột mất cơ hội mà anh mang đến!

Xin được việc làm ngay khi mới có kết quả tốt nghiệp. Bỏ việc sau đó 4, 5 tháng để “ứng thí” vào Ban TN-GD qua một cuộc “tuyển sinh công khai” của Báo Thanh Niên. May quá, mình có mặt trong danh sách trúng tuyển, lại làm cùng tầng với Ban Thư ký; thỉnh thoảng gặp anh, anh vẫn ít nói và trông rất khó gần… Giai đoạn này, sức khỏe của anh đã yếu đi, anh bảo anh đang cố gắng đổi nhà xuống tầng thấp hơn, nếu không sẽ khó khăn cho anh lắm…

Anh về nhà mới lần thứ 2 được vài tháng, mình rủ Vũ Đình Giang đến thăm nhà anh. V.Đ.G trông thì “quậy quọ” lắm, nhưng mà thật ra khá là nhút nhát… Trước khi đến gặp anh, Giang cứ hồi hộp vì không biết “ông này sẽ đón tiếp mình thế nào đây?”. Suốt buổi, anh chỉ nói chuyện nhiều với V.Đ.G, về tác phẩm của Giang và những cây viết trẻ hiện tại như Hải Miên, Phan Hồn Nhiên… Còn mình, anh hỏi “yêu đương thế nào rồi?”; cười cười, trả lời là chẳng đâu tới đâu. Anh bảo: “Nếu có khóc, thì phải khóc trước mặt bồ, đừng có khóc một mình, nó không có tác dụng với tình yêu, vì thằng bồ… không nhìn thấy”. Một trong những lần ít ỏi phá ra cười thoải mái trước anh mà lại giật mình; thì ra, anh vẫn nhớ trước đó, anh có cho đăng bài thơ tên là “KHÓC” của mình!

Về, V.Đ.G bảo “Anh Thế Vũ …hiền ghê! Anh không ngờ anh Thế Vũ lại “theo dõi” anh kỹ đến như vậy, thế này thì càng phải làm việc nghiêm túc hơn trên trang viết của mình!”.

Anh bệnh, đến nhà thăm anh, P.An lúc này đã sắp tốt nghiệp ĐH, nhưng em trông rất “bé hạt tiêu”. Anh nói chuyện nhiều về P. An, lo rằng với vóc dáng bé bỏng, yếu ớt của mình, P.An sẽ rất khó khăn khi tìm việc. Chia sẻ nỗi lo của anh, nhưng cũng không biết làm gì, công việc mình lúc đó còn bấp bênh, chưa thấy có gì là hứa hẹn!

Một thời gian sau, thật sự là âu lo khi nghe anh chuyển vào PNT. Đến thăm anh ở PNT khoảng 3 lần, lần nào gặp chị Hà cũng đưa khẩu trang y tế, bảo phải đeo vào. Có lẽ, thời điểm anh ở PNT, mình mới nói chuyện nhiều hơn với chị. Có một lần vào thăm, không có chị, anh lại nhắc phải đeo khẩu trang vào… Anh xót xa kể rằng chị vất vả lắm, không có chỗ ngủ, hầu như hoàn toàn ngủ dưới cầu thang. Hỏi chuyện công việc của P.An, anh bảo em đang theo Hải Miên làm báo. Mình băn khoăn vì thể chất của P.An, không biết em có kham nổi nghề này không. Anh bảo rằng em viết cũng khá, nhưng anh còn phải góp ý hướng dẫn cho bé nhiều, chỉ có điều anh yếu quá rồi, không làm nhiều được nữa. Anh bảo thôi đừng lo, có Hải Miên dìu dắt, chắc là ổn thôi, chỉ có Bim là còn nhỏ quá… Anh lại hỏi công việc mới thế nào, chuyện tình yêu thế nào; trả lời rằng em chỉ còn công việc, chỉ lo làm việc… Anh bảo cuộc sống người ta sẽ trải qua những lần như thế, rồi vượt qua thôi, nhưng mà như thế không có nghĩa là kết thúc,…

Lúc nào, anh cũng quan tâm đến mình, như với một đứa em!

Mình đã chuyển sang làm PR cho P.; đã bị trói chân ở công sở suốt ngày, công việc cứ cuốn đi, cuốn đi, …

Anh ra viện, rồi vào viện trở lại, …

Lần vào thăm anh sau cùng, anh yếu lắm, nói chuyện rất khó khăn, đứt quãng và thở rất khó nhọc…

Một buổi sáng, mở Báo Thanh Niên ra, đọc thấy tin anh mất…

Bàng hoàng, phone ngay cho chị K.Loan, chị bảo cũng vừa mới đọc tin, và hỏi mình sao những người tử tế lại ra đi sớm thế!?

Cúp điện thoại, chui vào phòng họp nhỏ ngay bên cạnh chỗ ngồi, đóng cửa, hít thật sâu… Chỉ mình với thành phố mênh mang bên ngoài cửa kính…

Một người thân đã ra đi; một người trong sâu thẳm lòng mình, là sự hàm ơn vì đã cho mình những viên gạch đầu tiên để mình xây nên một cái tên, dù rất nhỏ nhoi, trong nghiệp viết…

Dù không đi xa hơn trên con đường đó, nhưng đã từng là một thời, và không thể quên, không thể không biết ơn một ai đó đã làm được một điều gì đó tốt đẹp cho mình,…

Đ.T.A
10.10.2007

20 nhận xét:

  1. Mất rồi nhưng vẩn còn được nhiều người nhớ đến như anh Thế Vũ, vậy là hạnh phúc cho những người thân của anh lắm rồi...! Chị Hà và các cháu nên vui mới phải chứ...

    Trả lờiXóa
  2. Anh ra đi nhưng mãi mãi ở trong tim chị và các cháu. Em tin ờ đâu đó bên kia, anh cũng luôn dõi mắt trông chừng từng bước của ba mẹ con chị.
    Những ngày này chắc là lại nặng nề lắm với chị đây, hãy cố vượt qua chị nhé.

    Trả lờiXóa
  3. Hãy mỉm cười vì người thân yêu yên lòng nơi chín suối.
    Dẫu anh đi hơi vội nhưng thật tự hào đấy chị ơi...

    Trả lờiXóa
  4. Mãi mãi, anh là một người anh rất đáng quý trọng...

    Trả lờiXóa
  5. Những đàn em nhớ anh Thế Vũ vào một lúc nào đó. Còn chị, chị luôn nhớ anh ấy, mỗi ngày, dẫu anh ấy không bao giờ xa chị!

    Trả lờiXóa
  6. Em có đọc đâu đó một câu, đại ý thế này: Khi bạn sinh ra thỉ bạn khóc còn những người khác cười. Hãy sống sao cho khi bạn mất đi thì bạn cười còn những người khác khóc. Anh nhà được như vậy là thật quý đó Chị, Chị và các em chắc sẽ cảm thấy tự hào về Anh.

    Trả lờiXóa
  7. Nhớ anh phải không chị Hà ?
    " Anh xót xa kể rằng chị vất vả lắm, không có chỗ ngủ, hầu như hoàn toàn ngủ dưới cầu thang."

    Thương quá chị Hà ơi !

    Trả lờiXóa
  8. nguoiphobien09:
    còn vài ngày đến giỗ lần thứ 5 của ảnh rồi, nhớ.. để lo đây Bống ơi!

    nguyenyenson
    Nhiều bài viết của bạn coi như là kỷ niệm sau cuối dành cho ngừơi đã khuất. Mỗi lần đọc lại bao giờ cũng cảm thấy như ảnh thật gần, chỉ còn là nỗi nhớ!

    anhkim01
    Nhiều lúc chị vẫn nghĩ thế, bởi ảnh rất yêu quý ngôi nhà nhỏ của mình!

    lamhaanh:
    Chia sẻ của em và của bạn bao giờ cũng làm chị cảm động lắm. Tks!

    ngocyen054
    Mãi mãi, anh là một người anh rất đáng quý trọng... tk Yến!

    zipposgvn
    Hồi ấy anh TV từng giúp đỡ rất nhiều những người tập tễnh với nghiệp văn chương - có ngừơi thành đạt nổi tiếng nhớ và không nhớ, có lần một bạn từ Nha Trang vào tìm đến nhà thắp cho ảnh nén hương, chị rơi nước mắt! Cảm động những chân tình!

    songlam2001
    Chị lưu lại tất cả những chân tình của bạn vào một ngăn nhỏ bé để thình thoảng vào đọc và nhớ một người chồng, một người cha đến phút cuối đời vẫn nhiều lo lắng cho chị và 2 cháu!

    vphu0ng
    Có lẽ út không biết đâu, và có lẽ út không trải qua những giờ khắc mà nhịp tim bao giờ cũng thình thịch khi nhìn vào khuôn mặt ấy và quay lưng giấu mặt vào một góc tường có những giọt nước mắt với nỗi sợ hãi, nỗi vất vả ấy thì có đáng kể gì. Những ngày ấy luôn theo chị!

    Trả lờiXóa
  9. Chị giữ những bài này như một vật báu ...nó chứng minh anh vẫn còn đâu đấy chị nhỉ ???

    Trả lờiXóa
  10. "Mỗi ngày vợ ông ấy phát cho ba cái phiếu cười thôi, hôm nay cười hết phiếu rồi nên không mở miệng được nữa".
    ko ngờ anh TV lại ít nói và ít cười vậy ? đọc entry này của 2 người bạn anh TV mà em vẫn tưởng tượng như họ vừa viết mới hôm qua ...

    Trả lờiXóa
  11. Bài viết thật cảm động ...chị nên tự hào vì tuy anh đã ra đi nhưng tình thương mến thương của mọi người dành cho anh vẫn còn mãi ....

    Trả lờiXóa
  12. KD kiệm lời, nhưng làm chị cảm động vì tấm lòng của KD đối với mấy chị em. Nhạc hay lắm, cám ơn em nhiều nha!

    Trả lờiXóa
  13. Chị lưu giữ rất nhiều bài của bạn bè... cất vào một nơi và lại giở ra đọc nhưng chỉ là thi thoảng thôi, cuộc sống vẫn trôi nhưng cứ 3 tháng là ra thăm mộ ảnh, để nghĩ rằng ảnh thật gần gũi với ba mẹ con!

    Trả lờiXóa
  14. Bạn bè cứ đùa thế, để chọc ảnh cười đấy! Đằng sau cái vẻ khó đăm đăm ấy là một tấm lòng...bạn bè quý ảnh là vậy!

    Trả lờiXóa
  15. Mỗi khi buồn buồn chị hay đọc lại những bài viết của bạn. Đọc xong để rồi ri rí những giọt nứơc mắt. Thật hạnh phúc cho những cặp cùng nhau đến răng long đầu bạc!

    Trả lờiXóa
  16. chị lại nhớ anh rồi , mà tất nhiên rồi ..iêu chị lắm

    Trả lờiXóa
  17. Ngày mai giỗ lần thứ 5 của ảnh đó em!

    Trả lờiXóa