Thứ Ba, 20 tháng 11, 2007

Văn chương và “công nghệ“ tự đánh bóng

THẾ VŨ

Đầu giờ làm việc buổi sáng, nhà thơ ấy gọi điện thoại đến khoe: “Báo Y vừa đăng cho mình một chùm thơ, ông đọc chưa? Ôi, nhiều người quen lâu ngày không găp, nay thấy báo đăng thơ mình đọc liền rồi gọi điện khen quá trời…”. Nhiều người là mấy người ? Thế có ai gọi điện đến chê thơ dở không? Tôi định hỏi, lại e làm hỏng cơn hưng phấn của nhà thơ, đành thôi vậy!

Hiện có khá nhiều người viết văn làm thơ sống bằng nghề báo. Do mối quan hệ gần gũi giữa các nhà này với nhau mà mỗi lần in được sách, các tác giả thường được các báo đăng bài giới thiệu sách mới, ngắn dài tùy mức độ thân sơ. Nếu chỉ có thế thì không có gì phải nói. Nhưng từ đó xuất hiện không ít bài điểm sách được viết bằng thứ ngôn ngữ giao đãi đèm đẹp cho phải đạo bạn bè, một số bài còn hào phóng khen ngợi nhau không tiếc lời – thậm chí không cần phí thì giờ đọc sách vẫn viết được. Nhân một tác phẩm mới xuất bản, trên các báo thường xuất hiện những bài trao đổi, phỏng vấn tác giả. Người đọc tinh ý có thể nhận ra đây đó bài tự phỏng vấn mình của nhà văn A, nhà thơ B… nhờ báo quen đăng tải, nhằm tự lăng xê, quảng cáo tác phẩm cho chính mình. Có nhà văn sau khi xuất bản một cuốn sách, lại tự viết bài giới thiệu, điểm sách rồi ký tên khác – tên vợ con, tên bạn bè hoặc một cái tên bất chợt nào đó – gửi các báo quen đăng tải, vậy là vừa có bài báo “khách quan” khen cuốn sách lại vừa được trả nhuận bút! Khái niệm “kẻ tung người hứng” nay đã lỗi thời, nay tung hứng cũng một người ấy, người phỏng vấn và người trả lời phỏng vấn, người điểm sách và người có sách được điểm chỉ là một, cứ như làm xiếc vậy - chỉ có người đọc là hơi bị nhầm.

Không phải chỉ những cây bút ít tên tuổi mới cần đến công nghệ tự đánh bóng mình vì háo danh hay hám lợi. Văn chương bây giờ hình như không cần công chúng cảm nhận đánh giá mà chỉ cần có người bỏ tiền ra mua, và như bất kỳ một món hàng tiêu dùng nào khác người ta sẵn sàng làm hàng giả và quảng cáo như hàng thật. Chuẩn bị tung ra thị trường chữ nghĩa cuốn sách mới, một nhà văn khá có tên tuổi đã tưởng “rửa tay gác kiếm” khoảng mươi năm nay bỗng nhiên xuất hiện cấp tập qua các bài trả lời phỏng vấn trên nhiều tờ báo để “tiếp thị” trước: “Tôi có tham vọng gửi nhiều thông điệp khác nhau tới độc giả trẻ”, “Tôi tin cuốn tiểu thuyết mới của tôi sẽ đắt hàng”, “Tôi bảo đảm nó sẽ là một cú sốc, một sự kiện của tiểu thuyết Việt Nam” ANTG số tháng 4.2003)... Nghe có mùi “sơn đông mải võ”. Chẳng biết khi sách phát hành, độc giả có tìm thấy bức thông điệp nào trong sách của ông không, nó có gây sốc trong đời sống văn học thật không – tốt nhất nên chờ thời gian và công chúng trả lời. Thế nhưng trả lời câu hỏi ông nghĩ gì về những lời khen chê tác phẩm của ông, nhà văn lên giọng: “Những người chê tác phẩm của tôi hầu hết là những người viết nghiệp dư. Quan điểm của tôi là không nói chuyện với người nghiệp dư, tôi không dại gì mà làm thế. Nhà văn là trí thức…”(SVVN số 12/2003). Nghĩa là đối với công chúng, nhà văn và tác phẩm của ông ta thuộc về một phạm trù… bất khả tri luận, họ chỉ được quyền mua đọc và… miễn bàn ?!

T. V

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét